Wat is Integriteit eigenlijk?

Integriteit is een groot woord voor iets dat eigenlijk redelijk eenvoudig is. Integriteit staat voor integer handelen en dat is zoiets als ‘doen wat van je verwacht wordt’. Daarbij gelden dan de waarden en normen van 'goed ambtenaarschap' zoals onafhankelijk, loyaal, betrouwbaar, dienstbaar en onkreukbaar. Deels zijn deze waarden en normen uitgewerkt in gedragscodes die concreter aangeven wat wel moet en niet mag.

In het bijzonder gaat het in ons werk bij de overheid bij integer handelen over de wijze waarop je gebruik maakt van je positie (monopolie van de overheid), je bevoegdheden, je tijd en de middelen waarover je de beschikking hebt gekregen.

Je handelt integer als je je positie, bevoegdheden, tijd en middelen inzet voor het doel waarvoor je ze gekregen hebt en daarbij de normen van 'goed ambtenaarschap' hanteert.

In veel zaken zal het onderscheid tussen integer en niet-integer handelen voor iedereen heel helder zijn (bijvoorbeeld het gebruik van spullen van de baas voor privé-doeleinden) , maar in de dagelijkse praktijk zijn er ook veel twijfelgevallen of dilemma’s. Kun je wel of niet deelnemen aan een feest dat door een bedrijf wordt georganiseerd waar jouw organisatie zaken mee doet. Voor je netwerk is het van belang, maar je kunt er ook door in een ongewenste positie terecht komen.

De (overheids)werkgever moet ervoor zorgdragen dat in haar organisaties bij dilemma’s de juiste keuzes worden gemaakt, keuzes die ervoor zorgen dat de middelen worden ingezet voor het doel waarvoor ze bedoeld zijn.

Enerzijds doet zij dat door regels te stellen en afspraken te maken over wat wél en niet kan (nevenfuncties, aannemen geschenken, omgaan met vertrouwelijke informatie) anderzijds door haar medewerkers en leidinggevenden de gewenste waarden en normenvoor te houden en hen inzicht te geven in integriteitrisico’s en te trainen in het omgaan met integriteitdilemma’s.

De overheid is door de burgers in het leven geroepen om namens hen de ‘Nederland BV’, de ‘provincie BV’ en de ‘gemeente BV’ te besturen. Burgers mogen verwachten dat de overheid namens hen de BV’s zorgvuldig bestuurt. Van de overheid en haar ambtenaren mag verwacht worden dat zij integer handelen, dat wil zeggen: hun positie, hun bevoegdheden, hun tijd en middelen daarvoor inzetten waarvoor ze bedoeld zijn.